Recensie WO2011
Oud werk klinkt nieuw
Persbericht
Recensie MP 2011
Recensie WO 2010
Recensie MP 2010
Recensie JP 2010
Aanvang: 19:00 uur
Orkest van het Oosten o.l.v. Jan Willem de Vriend
Koor: Consensus Vocalis o.l.v. Klaas Stok
Stadsjongenskoor o.l.v. Mariette Effing
Kaartverkoop: SME Muziekkwartier
Solisten:
Elisabeth von Magnus: alt
Andreas Post: tenor
Maarten Koningsberger: bas
An de Ridder: sopraan
Karel Ludvik: Christus
Jörg Dürmüller: evangelist
Matthäus niet op alle fronten even sterk
De Stichting Twentse Matthäus Passion is van een oude traditie afgeweken: zowel het Weihnachtsoratorium 2011 als de Matthäus Passion 2012 kenden niet de première in Oldenzaal, maar in respectievelijk Almelo en Enschede. Het is een flauwe opmerking dat deze plaatsverwisseling de oorzaak had kunnen zijn voor het verwisselen van Nazareth en Bethlehem door de tweede maagd, maar opvallen deed het wél.
Dit was het moment van de verloocheningen door Petrus, al een eindje in het tweede deel, maar nog vóór de altaria “Erbarme dich”. Pas bij deze aria was ik wat meer te spreken over de vocale prestaties van Elisabeth von Magnus, want in het eerste deel viel haar optreden mij wat tegen. Het was alsof zij het achterste van haar tong niet wilde laten zien. Haar vrouwelijke collega An de Ridder beschikt over een stem die ik nog minder vind passen bij een barokorkest. Haar ruim gedoseerde vibrato stond zelfs haaks op de verstaanbaarheid. Met haar kleine stem kwam zij vaak niet eens boven de begeleiding uit.
Foto Reinier van Willigen
Hoeveel beter deden de mannen het! Aanvankelijk moest ik wennen aan de aanpak van evangelist Jörg Dürmüller, die niet een echte rasverteller bleek. Met name met de vertolking van de dramatische tekstgedeelten in het tweede deel scoorde hij echter bijzonder hoog. Zijn bitterlich weinen” en “schriee abermals laut”: juist ingetogen, waren helemaal ráák. Karel Ludvik zette een krachtige Christuspartij neer en “oudgediende” Maarten Koningsberger liet ook op deze avond horen dat bij Bach de tekst op de eerste plaats staat. In de editie van 2009 betitelde ik Andreas Post nog als ‘de held van de avond’: ook nu betrapte ik mij erop telkens rechterop te gaan zitten bij alweer een mooi rectitatief of fraaie aria. Opvallend zuiver was de begeleiding op een goed zichtbare gamba bij Komm, süßes Kreuz. De zuiverheid van de driestemmige begeleiding van de Christuspartij liet echter soms wat te wensen over.
Het Stadsjongerenkoor Oldenzaal was in deze zaal prima te zien en vormde zo een prima eenheid met Consensus Vocalis, dat als vanouds zong: veel contrasten tussen de diverse koralen, bijna hysterische turbae en altijd in voor vele muzikale vondsten.
Koen Edeling, De Twentsche Courant Tubantie
Herhaling: Oldenzaal, Plechelmus Basiliek (02/04)
Aanvang: 19:00 uur
Dirigent: Klaas Stok
Ensemble: Musica Amphion
Koor: Consensus Vocalis
.
Solisten:
Sopraan: Gudrun Sidonie Otto
Altus: Jan Kullmann
Tenor: Andreas Karasiak
Bas: Hubert Claessens
Weihnachts Oratorium: nieuwe gezichten, nieuwe locatie
Het was even wennen. De première van Bachs Weihnachts-Oratorium vond woensdagavond niet in Oldenzaal plaats en zelfs zonder midwinterhoorns. Koffie was er evenmin tijdens de pauze, maar een toegangsbewijs kende een prijs die langer dan tien jaren geleden voor het laatst in Oldenzaal werd betaald.
Ook het Almelose publiek moest even wennen (wanneer dient men te applaudisseren?), want niet iedereen had de achterste rijen in de fraaie basiliek weten te vullen. Gewenning was echter niet nodig voor de uitvoerenden. Gepokt en gemazeld door ruime akoestieken lieten de musici zich niet in de luren leggen. Hoe anders maakte ik dat eerder mee met een gezelschap dat een Matthäus op dezelfde plek liet ‘zwemmen’. Op het scherpst van de snede klonken de koren en koralen door Consensus Vocalis en ook de zestienden-passages in het orkest Musica Amphion rammelden nergens.
Bij de solisten vielen enkele nieuwe gezichten te ontdekken. Wél bekend was de tenor Andreas Karasiak, die ook nu een puike vertellende evangelist bleek te zijn. Voor de technisch lastigste aria’s leek hij echter ook zijn hand niet om te draaien. Eerder dit jaar mochten de Bach-liefhebbers al kennis maken met sopraan Gudrun Sidonie Otto. Haar heldere stemgeluid wist nu ook weer te bekoren, zoals in de duetten met de bas, de Echo-aria, maar ook in het wonderschoon klinkende Nur ein Wink von seinen Händen (Aria 57). Nieuw, althans op het toneel van de Stichting Twentse Matthäus Passion, was de bas Hubert Claessens. Zijn stem beschikt over veel zeggingskracht en warmte. Hij liet het contrast tussen Grosser (Herr) en Liebster (König) precies zo horen als Bach het bedoeld heeft. De grootste verrassing van de avond was voor mij echter de invulling van de altpartij door countertenor Jan Kullmann. Wat heeft deze man een dijk van een stem! Ingetogenheid siert hem echter ook, zoals in aria 19 (Schlafe, mein Liebster). Het zou jammer zijn om een dergelijke vondst niet in de (nabije) toekomst te prolongeren. Dat geldt ook voor Almelo, als concertlocatie, met wat minder lege banken en een paar gevulde koffiekannen.
Koen Edeling, De Twentsche Courat Tubantia
Herhaling: Oldenzaal, Plechelmus (15/12) en MC Enschede (16/12)
Recensie Volkskrant: Mozart en Beethoven, Orkest van het Oosten o.l.v. Jan Willem de Vriend en het koor Consencus Vocalis.
Datum: 19 juli 2011
Plaats: Concertgebouw, Amsterdam.
Aanvang: 19:00 uur
Dirigent: Klaas Stok
Ensemble: Orkest van het Oosten
Koor: Consensus Vocalis
mmv: Stadsjongenskoor Oldenzaal o.l.v. Mariette Effing
Christus: Hugo Oliveira
Evangelist: Clemens Löschmann
Sopraan: Gudrun Sidonie Otto
Alt: Luciana Mancini
Tenor: Fabio Trümpy
Bas: Tyler Duncan
Oude, maar vooral nieuwe gezichten markeerden de 2011 versie van de Twentse Matthäus Passion, die gisteren in Oldenzaal klonk. Nieuw was de Baroque Academy of The Netherlands Symphony Orchestra (BANSO), de barok-tak van het Orkest van het Oosten.
Op de begeleiding van de hogepriesters na liep alles prachtig synchroon tussen de vocale en de instrumentale koren. Strijkers speelden met barokstokken, maar op de viola da gamba na heb ik geen historische instrumenten kunnen ontdekken. Een zeer bekwaam bespeler van dat instrument toonde zich Ricardo Rodriguez Miranda, die met Fabio Trümpy een pareltje neerzette met de aria Geduld.
Nieuw waren ook de meeste solisten. Uitgerekend oudgediende Nico van der Meel was door ziekte geveld en was te elfder ure vervangen door Clemens Löschmann. Zeker gezien het feit dat hij amper had kunnen repeteren, zette deze evangelist een puike prestatie neer. De andere tenor, Fabio Trümpy, deed zeker niet onder voor Löschmann. Ook bariton Hugo Oliveira was nieuw voor mij. Hij zette een overtuigende en waardige Christuspartij neer.
Van de nieuwkomers trof mij het meest de indringende stem van Luciana Mancini - een mezzosopraan - die de alt-aria’s en recitatieven voor haar rekening nam. De behoedzaamheid waarmee zij het vibrato doseerde, deed denken aan een altus en bezorgde mij zeker kippenvel.
Een naam die wel bekend voorkwam, was die van Tyler Duncan. De warmte en kracht van zijn stem bleken andermaal uiterst inzetbaar te zijn in de vele bas-aria’s. Hij was onbetwist de man die het meest deed met de tekst.
Vertrouwd was in elk geval de prachtige ambiance van de Plechelmusbasiliek, dirigent Klaas Stok, koor Consensus Vocalis en het Stadsjongenskoor met dirigente Mariette Effing. Stok en Consensus Vocalis wisten ook dit jaar te verrassen met vlottere en krachtiger koralen, grotere dynamische contrasten, onvoorwaardelijke tekstexpressie, maar ook verstilde momenten: tesamen garant voor opnieuw een adembenemende editie van deze inmiddels oer-Twentse traditie.
16 april 2011 Twentsche Courant Tubantia door Koen Edeling
Alle ingrediënten waren gisteravond ruimschoots aanwezig voor een geslaagde uitvoering van Bachs Weihnachtsoratorium. Zo was er sneeuw (zelfs meer dan in 2009), de sfeervolle klanken van de midwinterhoorns, een goedgevulde Plechelmusbasiliek, maar bovenal: het koor Consensus Vocalis en (nieuw!) orkest Musica Amphion, onder de vertrouwde leiding van dirigent Klaas Stok.
Lang hadden het orkest en het koor niet aan elkaar kunnen wennen -de eerste kennismaking stamt van afgelopen maandag-, maar de chemie was er wel degelijk. Dit onderstreept nog eens de hoge graad van professionaliteit van beide groepen. Consensus Vocalis zong zo gedreven als we van dit koor gewend zijn en Musica Amphion klonk gewoon lékker: specialisten op het gebied van oude muziek, spelend op oude instrumenten… hoe kun je honderden Bachliefhebbers nog meer verwennen? De koperblazers klonken zekerder dan ooit, de ariabegeleidingen op hobo en viool waren zuiverder dan eerdere edities, kortom: Musica Amphion moet een blijvertje zijn.
Het was een thuis’wedstrijd’ voor de Oldenzaalse sopraan Claudia Patacca, die met een kloeke stem veel inlevingsvermogen toonde. Ook de bas Frans Fiselier vertegenwoordigde -als Lossernaar- onze regio met zijn fraaie bronzen stemgeluid. Ook in het orkest was enig Twents bloed te ontdekken: zowel Franc Polman als Elisabeth Ingen Housz stammen uit deze regio. Altus Maarten Engeltjes mag als een oudgediende van de Stichting Twentse Matthäus Passion gezien worden en zong als vanouds de sterren van de hemel. Nieuw voor mij was tenor Andreas Karasiak. Technisch gezien legde hij de knapste staaltjes aan de dag, maar zijn optreden raakte mij niet recht in de ziel. Zijn relatief zachte stemgeluid, met name in de laagste regionen, werd te vaak overstemd door het orkest.
De energiek dirigerende Klaas Stok had zijn manschappen goed in bewang en smeedde zo een uitgebalanceerde samenklank. Inmiddels kijkt niemand meer op van de tekst van het openingskoor. Vorig jaar was het nog revolutionair te noemen om ‘Jauchzet, frohlocket’ te vervangen door ‘Tönet, ihr Pauken’… nu zal slechts een enkeling zijn of haar wenkbrauwen opgetild hebben. Dit jaar was de revolutie: de gloedvolle klank van Musica Amphion.
OLDENZAAL, St. Plechelmusbasiliek, woensdagavond. Uitvoering van het Weihnachtsoratorium van J.S. Bach door: Consensus Vocalis en Musica Amphion (o.l.v. Klaas Stok). Solisten: Claudia Patacca (sopraan), Maarten Engeltjes (altus), Andreas Karasiak (tenor) en Frans Fiselier (bas). De uitvoering wordt herhaald: in het Muziekcentrum Enschede, aanvang 19.00 uur.
17 december 2010 Twentsche Courant Tubantia door Koen EdelingMatthäus Passion in volle basiliek (2010)
Nog steeds lijkt de populariteit van de 'Twentse' Matthäusuitvoering zich uit te breiden: zowel de Plechelmus als het Muziekcentrum waren uitverkocht. Mogelijk hierdoor klonk het eerste akkoord pas bijna 10 minuten later dan gepland, maar het wachten werd beloond.
Koor Consensus Vocalis was prima in vorm. De koralen hadden een grote dynamische spankracht en de turbae klonken als massahysterie in z'n puurste vorm. Hoe soepel en subtiel klonken juist de vraagwoorden (wo? wohin?) in aria Sehet, Jesus hat die Hand. De grote afstand met het jongenskoor leek zich aanvankelijk te wreken door ongelijkheid, die verdwenen was bij O, Mensch, bewein.
Dirigent Klaas Stok had de vocale en instrumentale koren goed op één lijn: het voelde als een warm bad. De solistenkeuze was, als in de meeste jaren, heel goed uitgevallen. 'Huisevangelist' Nico van der Meel was bijzonder goed bij stem. Hij leek zelfs meer vocale risico's te nemen dan anders door woorden nog breder en dynamisch sterker aan te zetten tot het gevreesde moment, want ook nu struikelde de tenor weer over 'Jesus schriee abermal LAUT'.
De ariatenor Christian Dietz maakte zijn debuut mee in Oldenzaal, maar o wee als de stichting deze man niet vaker gaat boeken, want ik vond het een ontdekking van de eerste orde. De zeer fraai uitgevoerde aria's, die al bol van versieringen staan, werden nog eens extra verrijkt met versieringsfiguurtjes. Wat een verademing dat deze Duitser de 'ach'- klank liet horen zoals dat hóórt (dus géén zachte g). De Christuspartij werd waardig ingevuld door Marc Pantus, die beschikt over een kloeke stem, zonder opsmuk. Voor de basaria's tekende Tyler Duncan, die ook nu weer aangenaam verraste door zijn grote mate van verstaanbaarheid en inlevingsvermogen: hoe vilein klonk in zijn uitvoering de hogepriester.
Van de beide vrouwelijke solisten kon ik het meest genieten van de sopraan Nele Gramms, die een bloedstollend mooie aria Aus Liebe neerzette. Zo subtiel als zij met het vibrato in haar stem omging, zo ongebreideld kwam het van de alt Wilke te Brummelstroete over. Ik kreeg niet eens kippenvel bij haar uitvoering van Erbarme dich.
OLDENZAAL, Plechelmusbasiliek, donderdagavond 25 maart 2010. Uitvoering van de Matthäus
Passion van J.S. Bach door: Consensus Vocalis, Stadsjongenskoor Oldenzaal
(o.l.v. Mariette Effing) en Concerto d'Amsterdam (o.l.v. Klaas Stok).
Solisten: Marc Pantus (Christus), Nico van der Meel (Evangelist), Nele
Gramms (sopraan), Wilke te Brummelstroete (alt), Christian Dietz (tenor) en
Tyler Duncan (bas).
Ook te horen vrijdagavond 26 maart, 19.00 uur,
Muziekcentrum Enschede
27 maart 2010 Twentsche Courant Tubantia door Koen Edeling
Gedreven uitvoering Johannes Passion op darmsnaren (2010)
Het koor Consensus Vocalis heeft het druk in deze weken voor Pasen. Toch heeft Klaas Stok kans gezien om naast de Matthäus Passion, die vier keer wordt uitgevoerd, waaronder in een zelfs uitverkocht Muziekcentrum, ook ‘die andere’ in te studeren: de Johannes Passion, uitgevoerd met het Orkest van het Oosten en dirigent Jan Willem de Vriend.
Het werk is aanzienlijk korter dan zijn ‘grotere broer’, maar zeker niet minder mooi of interessant. Bij het openingskoor (Herr, unser Herrscher) liep het nog niet allemaal synchroon tussen koor en orkest en dat kan toch niet afgeschoven worden op het gebruik van darmsnaren: een unicum voor dit orkest. Worden het volgend jaar barokstokken en in 2012 (kopieën van) barokinstrumenten? Streven naar een authentieke uitvoeringspraktijk zit ‘m naar mijn mening meer in zaken als frasering en agogiek (de tekst primair stellen).
Zo viel mij de ‘moderne’ opvatting van frasering in sopraanaria ‘Zerfliesse, mein Herze’ ronduit tegen. Dan had Marcel Beekman het heel wat beter door: deze evangelist wist met glasheldere dictie elk woord de juiste lading te geven, waardoor het luisteren naar hem een intens spannende ervaring werd. Zijn stemgenoot Andreas Post had een heel ander timbre: bij het scherpe af. Toch paste dat wel bij aria’s als “Ach, mein Sinn’ en ‘Erwäge’. De alt Elisabeth von Magnus was wat zacht in het lagere register, maar toonde juist erg veel expressiviteit in hoger gezette passages. Na de aria “Es ist vollbracht’ vond ik het zelfs jammer dat voor haar de koek op was.
De sopraan Nienke Oostenrijk fladderde met haar stem als een vlindertje boven haar begeleiding uit. Aria’s als ‘Ich folge dir’ en ‘Zerfliesse, mein Herze’ waren een lust voor het oor. Het minst te spreken was ik over de wat kleurloze invulling van de Christuspartij door Robbert Muuse. Sommige klinkers klonken zelfs zeurderig nasaal. Nee, dan Frans Fiselier: luisterend naar zijn fluwelen stem schoot mij ineens de lichte muziek-term ‘crooner’ te binnen.
De strijkers hadden darmsnaren, maar de houtblazers hadden flair. Menigmaal genoot ik van de ariabegeleidingen met hobo’s en fluiten. Het koor tenslotte: Consensus Vocalis zong als vanouds gedreven, al miste ik soms wat sarcasme en felheid. Wél klonk bijna onvervalste ‘swing’ in ‘Lasset uns den nicht zerteilen’ en subtiele samenzang met de baspartij in ‘Mein teuer Heiland’. Nu de Matthäus nog.
ENSCHEDE, Muziekcentrum (grote zaal), vrijdagavond. Uitvoering van de Johannes Passion van Bach door: Consensus Vocalis (ingestudeerd door Klaas Stok) en Het Orkest van het Oosten, o.l.v. Jan Willem de Vriend. Solisten: Robbert Muuse (Christus), Marcel Beekman (evangelist), Nienke Oostenrijk (sopraan), Elisabeth von Magnus (alt), Andreas Post (tenor) en Frans Fiselier (bas).
19 maart 2010 Twenteuitdekunst.nl door Koen Edeling