De Stichting Twentse Matthäus Passion stelt zich ten doel uitvoeringen op topniveau te realiseren van de grote werken van Bach; het gaat dan op de eerste plaats om de Matthäus Passion, maar ook om het Weihnachts-Oratorium, de Johannes Passion en de Hohe Messe.
De traditie om jaarlijks in de Oldenzaalse Plechelmusbasilliek de Matthäus uit te voeren dateert van 1984; de organisatie van die eerste uitvoeringen berustte bij de toenmalige stichting Orgelconcerten Basiliek Oldenzaal.
In januari 1985 werd de Stichting Twentse Matthäus Passion (TMP) opgericht, die de organisatie van de passie-uitvoeringen overnam. Dat betekende dat de Stichting TMP voortaan zorgde voor een koor, een orkest, solisten en een dirigent, repetitieruimte en –schema’s, en natuurlijk ook voor geld.
- de periode Martin Sieghart: 1986 tot 1995
- de periode Jan Willem de Vriend: 1997 tot plm. 2004
- de periode Klaas Stok: plm. 2004 tot heden
- de twee jaren voor Martin Sieghart dirigent werd, ontbreken.
- tussen het dirigentschap van Sieghart en De Vriend waren er twee overgangsjaren
- er is een overlap tussen De Vriend en Stok
De periode Martin Sieghart: 1986 tot 1995
Voordat de Oostenrijkse dirigent Martin Sieghart in 1986 aantrad, waren er al twee producties van de Matthäus geweest. Deze werden gedirigeerd door Jan Heijmink Liesert, die de beschikking had over het Twents Bachkoor en het orkest van de combinatie OFO-Forum.
Vanaf 1986 werkte de Stichting TMP met een eigen orkest, dat bestond uit vooraanstaande musici uit diverse grote Nederlandse orkesten. Dit is gedurende de hele periode Sieghart en gedurende de twee overgangsjaren daarna zo gebleven.
Wat van meet af aan, en gedurende de hele bestaansperiode, ongewijzigd is gebleven, is de samenwerking met het Stadsjongenskoor Oldenzaal. Verschillende dirigenten - Boyke Brand, Yt Nicolai en Mariette Effing - stonden door de jaren heen borg voor de kwaliteit die nodig was in de uitvoeringen.
In de gemengde koren is de eerste jaren veel veranderd. Nadat het Twents Bachkoor de eerste uitvoeringen had gezongen, kwamen in 1986 en 1987 de koren van de Universiteit uit Münster naar Oldenzaal. En in 1988 en 1989 zorgde Concentus Vocalis uit Wenen voor de koorpartijen.
Maar vanaf 1990 werkte de Stichting TMP met een eigen koor, het nog steeds bestaande Consensus Vocalis. De naam herinnert aan het begin van het koor: drie kamerkoren uit Twente, die gezamenlijk het Matthäuskoor vormden. Repetitor van dit koor werd Hans van de Hombergh, die dat werk tot in 1994 heeft gedaan. Twee keer werd hij vervangen, door Jos van Veldhoven en door Jos Vermunt.
In 1989 werd voor het eerst een uitvoering van het Weihnachts-Oratorium gerealiseerd, het begin van een nieuwe traditie die nog steeds voortduurt. De eerste vier jaren werd daarvoor samengewerkt met het kamerkoor van het Conservatorium in Enschede. Vanaf 1993 neemt Consensus Vocalis ook het Weihnachts-Oratorium voor zijn rekening. Als orkest trad telkenmale het eigen orkest van de Stichting TMP op.
Tegen het einde van de “periode Sieghart” week de Stichting twee keer van zijn tradities af. In 1993 werd de Matthäus vervangen door uitvoeringen van de Johannes Passion. En in 1994 kwam voor het eerst de Hohe Messe tot klinken, als een soort afscheidsgeschenk van en aan Martin Sieghart.
Daadwerkelijk afscheid nam Martin Sieghart na de uitvoeringen van de Matthäus in 1995. Min of meer tegelijkertijd vertrokken ook Hans van den Hombergh en man van het eerste uur Frans Oude Sogtoen.
De uitvoeringen van het Weihnachts-Oratorium in 1995 tot en met de Matthäus in 1997 werden geleid door 3 gastdirigenten: Matthias Janz, Alan Hacker en Hermann Max. Hans van den Hombergh werd als koorrepetitor opgevolgd door afwisselend Daniël Reuss en Klaas Stok.
.
De periode Jan Willem de Vriend: 1997 tot plm. 2004
Na het vertrek van Martin Sieghart zocht het bestuur al snel weer naar een vaste dirigent. Deze werd gevonden in de persoon van Jan Willem de Vriend, leider van het toen nog jonge Combattimento Consort Amsterdam. De contacten met Jan Willem leidden er ook toe dat de stichting afscheid nam van het eigen orkest: het Combattimento Consort Amsterdam werd het orkest dat de uitvoeringen van Matthäus en Weihnachts ging begeleiden.
Vanaf het moment dat Jan Willem de Vriend de uitvoeringen ging leiden werd Klaas Stok de vaste koorrepetitor. En met deze beide mannen aan het muzikale roer, beiden specialist ten aanzien van oude muziek, veranderde de artistieke koers: van een enigszins Duits-romantische aanpak naar een op moderne inzichten over historische uitvoeringspraktijk gestoelde werkwijze.
En niet alleen de artistieke koers veranderde, ook Consensus werd geleidelijk een ander koor. Niet meer gebaseerd op bestaande koren, maar samengesteld aan de hand van resultaten tijdens audities. Dat maakte het voor professionele zangers en voor conservatoriumstudenten zang aantrekkelijk om er deel van uit te maken. En daarmee ging het niveau omhoog, een zichzelf versterkend proces.
De beloning voor het gestegen niveau kwam vanaf ongeveer het jaar 2000. Toen werd Consensus uitgenodigd om samen met het Combattimento Consort ook uitvoeringen van Matthäus en Weihnachts te geven buiten Twente - Amsterdam, Utrecht, Arnhem, Naarden, Deventer – en uiteindelijk ook buiten Nederland: Zagreb, Palma de Mallorca en Valencia.
En Consensus werd een aantrekkelijke partner voor het Orkest van het Oosten, en was te horen in uitvoeringen van o.a. het Requiem van Mozart, de Sieben letzte Worte van Haydn, het Deutsches Requiem van Brahms, de Mis in Es van Schubert en De Schepping (Nederlandstalig!) van Haydn.
Net als Martin Sieghart trad ook Jan Willem twee keer buiten de traditionele paden van de Stichting TMP: ook hij dirigeerde uitvoeringen van de Johannes Passion – in 2003 – en al in 1999 van de Hohe Messe.
.
De Periode Klaas Stok: vanaf plm. 2004
Nadat het Combattimento Consort Amsterdam te kennen had gegeven geleidelijk minder vast te willen zitten aan de producties van de stichting TMP, werd in 2004 Klaas Stok de dirigent van de jaarlijkse passie-uitvoeringen in Oldenzaal en Enschede. Nog tot en met 2006 deed Jan Willem nog wel de uitvoeringen van het Weihnachts-Oratorium. Daarna hield ook dat op, maar incidenteel is er ook nadien samengewerkt: een uitvoering van het Weihnachts-Oratorium in 2008, een uitvoering van de Johannes Passion in 2010.
Ter vervanging van het Combattimento Consort werkt de Stichting vanaf 2004 samen met Concerto d’Amsterdam; Concerto is een barokensemble dat op oude instrumenten speelt en in lage stemming.
De uitvoeringen van het Weihnachts-Oratorium in 2010 en 2011 zullen worden gegeven met het barokensemble Musica Amphion.
Klaas Stok heeft daarmee sinds 2006 vrijwel alle muzikale touwtjes in handen: hij bereidt het koor voor op de uitvoeringen, die hij vervolgens zelf leidt. Tot de hoogtepunten van de “periode Stok” tot nu toe behoren de uitvoeringen van de Hohe Messe in september 2009, gegeven ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Stichting.
Het seizoen 2008-2009 kende nog twee belangrijke ontwikkelingen:
- Consensus Vocalis werd losgemaakt van de Stichting Twentse Matthäus Passion en ondergebracht in de Nederlandse Kooracademie, samen met het professionele koor Capella Isalana.
- Voor het eerst werden uitvoeringen van de Matthäus Passion gegeven met het Orkest van het Oosten, waar Jan Willem de Vriend inmiddels chef-dirigent was geworden.
In 2011 zijn de uitvoeringen van de Matthäus Passion opnieuw met het Orkest van het Oosten, nu met Klaas Stok als dirigent.